‘दक्षिण पूर्व एसियामा मुटु र रक्त नली रोगले वर्षेनी ३९ लाखको मृत्यु’

काठमाडौं–दक्षिण पूर्व एसियामा मुटु र रक्त नली सम्बन्धी रोग वर्षेनी ३९ लाख मृत्युको लागि जिम्मेवार छ । यो मृत्यु मुख्य रूपमा हृदय घात र स्ट्रोकको कारणले हुने गरेको हो ।

विश्व भरीमा वर्षेनी १ करोड ८० लाख मृत्युको लागि मुटु र रक्त नली सम्बन्धी रोग जिम्मेवार छ । विश्व स्वास्थ्य सङ्गठन (डब्लुएचओ) दक्षिण पूर्व एसिया कार्यालयको अनुसार मुटु सम्बन्धी समस्याले वर्षेनी हुने कुल ३९ लाख मृत्यु यो क्षेत्रमा हुने कुल मृत्युको ३० प्रतिशत हो । जसमा करिब आधा मृत्यु ७० वर्ष को उमेर न पुग्दै असमय हुन्छ ।

दक्षिण–पूर्वी एसियाका लागि डब्लूएचओ क्षेत्रीय निर्देशक साइमा वाजेद विश्व मुटु दिवस २०२४ को अवसरमा भन्छिन्, मुटु रोग सम्बन्धी उच्च बोझको प्राथमिक कारणहरूमा परिमार्जन योग्य जीवन शैली अभ्यासहरू जस्तै सुर्ती जन्य पदार्थको प्रयोग, अस्वस्थ आहार, विशेष गरी नुनको उच्च मात्रा, शारीरिक निष्क्रियता, र रक्सीको खपत समावेश छ ।

यो बाहेक, मुटु र रक्त नली सम्बन्धी रोग को तीव्र घटनाहरू कम गर्न उच्च रक्तचाप, मधुमेह र उच्च लिपिडको औषधि उपचार गर्नु आवश्यक छ ।

‘दक्षिण पूर्वी एसिया क्षेत्रमा, चार मध्ये एक वयस्कलाई रक्तचाप बढेको छ, र दस मध्ये एकलाई मधुमेह छ’, वाजेद भन्छिन्– ‘चिन्ताजनक रूपमा, उच्च रक्तचाप र मधुमेह भएका १५ प्रतिशत भन्दा कम मानिसहरू प्रभावकारी उपचार प्रकृयामा छन् । सुर्ती जन्य पदार्थ छोड्ने, नुनको सेवन कम गर्ने, सन्तुलित आहार खाने, कम बस्ने र तनाव व्यवस्थापन गर्ने जस्ता सरल उपायहरूले मुटु र रक्त नली सम्बन्धी रोगको जोखिमलाई उल्लेखनीय रूपमा कम गर्न सक्छ ।

वाजेद भन्छिन्, दोस्रो, राष्ट्रिय सरकारहरूले खाद्य आपूर्तिमा ट्रान्स फ्याट घटाउने नीतिहरू कार्यान्वयन र लागू गरेर, सुर्ती नियन्त्रण कानुनलाई बलियो बनाउने र नुनको सेवन कम गर्ने पहल हरूलाई प्रवर्द्धन गरेर सक्षम वातावरण सिर्जना गर्ने कार्यहरूलाई प्राथमिकता दिनु पर्छ ।

तेस्रो, उच्च गुण स्तरीय र प्रभावकारी प्राथमिक स्वास्थ्य सेवा मुटु र रक्त नली सम्बन्धी रोग को रोकथाम र व्यवस्थापनको लागि महत्वपूर्ण छ । उपलब्ध, पहुँच योग्य र स्वीकार्य प्राथमिक स्वास्थ्य सेवामा उच्च रक्तचाप, मधुमेह, उच्च लिपिड प्रोफाइलहरूको स्क्रीनिंग, प्रारम्भिक पहिचान, र व्यवस्थापनको लागि आवश्यक सेवाहरू मापन गर्न देशहरूबाट बलियो नेतृत्व र प्रतिबद्धता आवश्यक छ ।

देशहरूले राम्रो कभरेज र नियन्त्रण दरहरूको लागि डिजिटल समाधानहरू प्रयोग गरेर प्रभाव प्रदर्शन गर्न समेत आवश्यक रहेको उनी बताउँछिन् ।

वाजेद अगाडि थप्छिन्–‘चौथो, राम्रो अभ्यासहरू बाँड फाँड गर्न, स्रोत परिचालन गर्न र मुटु एवं रक्त नली सम्बन्धी रोगको बोझलाई सम्बोधन गर्न सबै देशहरू सँग आवश्यक सहयोग छ भनी सुनिश्चित गर्न क्षेत्रीय र विश्वव्यापी सहकार्य आवश्यक छ ।’

जटिलताहरू कम गर्न र मुटु एवं रक्त नली सम्बन्धी रोगको तीव्र व्यवस्थापन सुधार गर्न सरकार, गैरसरकारी संस्थाहरू र निजी क्षेत्रहरू जस्ता सरोकारवालाहरू बीच साझेदारीलाई बलियो बनाउन आवश्यक रहेको समेत उनी बताउँछिन् ।