के तपाईं शौचालयको ढकनी बन्द गरेर फ्लस गर्नुहुन्छ? होसियार, यसले भाइरस रोक्दैन!

काठमाडौं-​के तपाईं शौचालय फ्लस गर्दा सिटको ढकनी (ढक्कन) बन्द गरेर ढुक्क हुनुहुन्छ? यदि छ भने, वैज्ञानिकहरूका अनुसार तपाईं भ्रममा हुनुहुन्छ। एक पछिल्लो अध्ययनले फ्लस गर्दा निस्कने खतरनाक किटानु र भाइरसहरू रोक्न ढकनी बन्द गर्नु प्रभावकारी नहुने देखाएको छ।

‘अमेरिकन जर्नल अफ इन्फेक्सन कन्ट्रोल’ मा यो अध्ययन प्रकाशित गरिएको छ जसलाई 👉 यहाँ क्लिक गरेर पढ्न सक्नुहुन्छ ।  उक्त अनुसन्धान अनुसार, फ्लस गर्दा निस्कने खतरनाक भाइरल कणहरू (एरोसोल) रोक्न शौचालयको ढकनी बन्द गर्नु प्रभावकारी उपाय होइन। ढकनी खुला होस् वा बन्द, भाइरसहरू समान रूपमा शौचालयको सतहमा फैलि रहेकै हुन्छन्।

अध्ययनको रोचक र डरलाग्दो पक्ष

अनुसन्धानकर्ताहरूले मानिसको आन्द्रामा पाइने भाइरस जस्तै प्रकृति भएको ‘ब्याक्टेरियोफेज एमएस २’ प्रयोग गरी सार्वजनिक र घरायसी शौचालयमा परीक्षण गरेका थिए। नतिजा यस्तो देखियो:

• ५ फिट सम्मको उचाइ: फ्लस गर्दा उत्पन्न हुने अति सुक्ष्म कणहरू ५ फिट भन्दा माथि सम्म उफ्रिन्छन् र हावाको बहाव सँगै भित्ता, भुइँ र सिटमा पुग्छन्।
• ढकनीको भ्रम: ढकनी बन्द गरेर फ्लस गर्दा पनि कीटाणु फैलने दरमा कुनै उल्लेख्य कमी आएन। बरु, शौचालय सिटको तल्लो भागमा अत्यधिक प्रदूषण देखियो।
• ब्रसले झन् खतरा: विना ‘डिसइन्फेक्टेन्ट’ ब्रसले मात्र शौचालय सफा गर्दा ब्रस राख्ने ठाउँ र सिटको रिममा झन् बढी भाइरस फैलिएको पाइयो।

कसरी बच्ने त?

अध्ययनले केवल ढकनी बन्द गरेर ढुक्क नहुन चेतावनी दिएको छ। संक्रमणबाट बच्न निम्न उपायहरू अपनाउन सुझाव दिइएको छ:

• डिसइन्फेक्टेन्टको प्रयोग: हाइड्रोक्लोरिक एसिड युक्त सफाइ सामग्रीले शौचालय सफा गर्दा पानीमा भाइरसको मात्रा ९९.९९% ले घट्छ।
• नियमित सरसफाइ: सिट, रिम र भुइँलाई नियमित रूपमा कीटाणुनाशक औषधिले पुछ्नुपर्छ।
• विशेष सावधानी: घरमा कोही बिरामी छ वा सार्वजनिक शौचालय प्रयोग गर्दै हुनुहुन्छ भने सतहहरू नछोई वा छोए पछि तुरुन्तै साबुन पानीले हात धोएर मात्र सुरक्षित हुन सकिन्छ।

भाइरसहरू दिसा पिसाबबाट पनि बाहिर निस्कने भएकाले शौचालयको सरसफाइमा आधुनिक विधि अपनाउनु नै बुद्धिमानी हुने अनुसन्धानको निष्कर्ष छ।